Fetih Hurda Kablo

Fetih Mahallesi’nde Hurda Kablo Potansiyeli

Fetih Mahallesi, İstanbul Anadolu Yakası’nda Ataşehir ilçesine bağlı küçük (0.42 km²) bir yerleşim alanıdır. 2024 yılı nüfusu yaklaşık 11.500 kişidir. Bölge, daha çok konutların ve küçük ölçekli işletmelerin bulunduğu bir yapıya sahiptir; büyük sanayi tesisleri veya ağır endüstri faaliyeti görülmez. Dolayısıyla Fetih Mahallesi’ndeki hurda kablo potansiyeli, esas olarak bina tadilatları, altyapı güncellemeleri ve küçük atölye/işletmelerden kaynaklanır. Örneğin mahalledeki inşaat veya altyapı işleri sırasında eski enerji, telefon ve internet kabloları sökülerek hurda haline gelir. Yakın çevredeki bazı işyerleri (mobilya atölyeleri, otomobil bakım servisleri gibi) de araç ve cihaz sökümünden kablo hurdası çıkarabilir. Buna karşın bölgenin dağlık ya da kırsal olmaması, şehir içinde olması hurda kablo potansiyelini göreli olarak artırır. Ataşehir genelinde faaliyet gösteren birkaç hurdacı firması, Fetih Mahallesi’ne de hizmet verir; aynı zamanda komşu bölgelerden biri olan Mevlana hurda kablo hattında da hurda kablo alımları yapılmaktadır; bir hurda alım sitesine göre Fetih merkezinde hurda alım-satım yapılmaktadır. Böylece mahalle sakinleri, topladıkları bakır/alüminyum kablo hurdalarını bölgedeki hurdacılara satabilmektedir.

Fetih Mahallesi’nde hurda kablo elde edilebilecek başlıca kaynaklar şunlardır:

• Konutta ve işyerinde tadilatlar: İç tesisat veya dış altyapı yenilemesi sırasında, eski elektrik ve iletişim kabloları çıkarılır. Bu kablolar hurda olarak değerlendirilir.

• Altyapı projeleri: Özellikle telefon (PTT) ve internet hatlarının modernizasyonu sırasında bakır iletişim kabloları sökülür. Artık kullanılmayan eski PTT kabloları hurdaya çıkarılır.

• Küçük atölye ve işletmeler: Örneğin otomobil servisleri veya elektronik tamircileri, hurdaya ayrılan araç ve cihaz kablolarını, akü kablolarını toplayabilir.

• Çevre mahaller: Fetih’e komşu Esatpaşa, Örnek, Ünalan gibi yerleşim bölgelerinde yapılan yıkım veya bakım çalışmalarından çıkan kablolar da bölgedeki hurdacıların eline geçebilir.

Bu koşullara göre, Fetih Mahallesi’nde hurda kablo potansiyeli orta düzeydedir. Bölgenin yoğun yapılaşması dolayısıyla sürekli yenileme işlerinden çıkabilecek kablo atıkları vardır, ancak büyük çaplı fabrika veya sanayi kaynaklı kablolar nadirdir. Fetih sınırlarında en önemli hurda kablo kaynakları, bina yıkım veya tadilat projeleri ile eski PTT telefon kablolarıdır. Mahallede kargo dağıtım birimleri ya da fabrika olmaması, hurda miktarını nispeten sınırlar. Yine de İstanbul’da hurda alım noktaları periyodik olarak Fetih’e gelip hurdaları toplamakta, böylece mahallede biriken kablo hurdaları geri dönüşüm sürecine katılmaktadır.

Hurda Kablo Türleri ve Özellikleri

Hurda kablo genel olarak, kullanım ömrünü tamamlamış veya bir sistemden sökülmüş elektrik ve iletişim kablolarının geri dönüşüme kazandırılmasıdır. Bu kabloların değeri içerdikleri metale (çoğunlukla bakır veya alüminyum) bağlıdır. Yüksek iletkenlikli bakır kablolar, geri dönüşümde en değerli hurda sınıfını oluşturur; bu nedenle kablonun bakır oranı arttıkça hurda değeri yükselir. Hurda kablolar aşağıdaki başlıca türlere ayrılır. Her türün yapısı ve içerdiği bakır miktarı farklıdır; bu da geri dönüşüm değerini etkiler. Aşağıda sık karşılaşılan kablo türleri tanımlanmıştır:

Yarı yarıya temizlenmiş hurda kablolar. Üzerlerindeki yalıtım çıkartılmış soyma bakır kablolar (önde kıvırılmış teller) en değerli hurda sınıfıdır.

Soyma (Soyulmuş) Bakır Kablo

Soyma bakır kablo, dışındaki plastik veya kauçuk yalıtım katmanlarından tamamen arındırılmış, geriye sadece saf bakır telden oluşan hurda kablodur. Başka bir deyişle, kablonun tüm plastik kılıfı sıyrılmıştır. Bu nedenle içindeki bakır saftır ve doğrudan ergitilerek yeniden kullanılabilir. Hurda piyasasında en yüksek fiyatla alıcı bulan kablo türüdür. Soyulmuş bakır kablo genellikle yüksek güçlü iç tesisat kablolarından çıkar; enerji hattı veya ana sigorta kabloları gibi kalın teller bu kategoriye girer. Geri dönüşüm sürecinde bu kabloların plastik kılıfı zaten çıkarıldığından yalnızca bakır hammadde bırakır. Örneğin başka bir kaynağa göre, %98 bakır içeren tamamen soyulmuş kablolar hurda piyasasında en yüksek değere ulaşır. Sonuçta, soyulmuş bakır kablonun geri dönüşümü enerji açısından da avantajlıdır; saf bakır ergitilerek yeni ürünlere dönüştürüldüğünde, yeni bakır üretimine göre daha az enerji harcanır.

Antigron Kablo

Antigron kablo (diğer adıyla NYM kablo), özellikle nemli ve ıslak ortamlarda kullanılan bir alçak gerilim kablosu türüdür. Bir veya daha fazla bakır iletkeni bulunur ve bu teller özel PVC bazlı termoplastik bir malzeme ile yalıtılmıştır. Ayrıca tüm telleri bir arada tutan dayanıklı bir dış kılıfa sahiptir. Bu yapı sayesinde sıva altı veya sıva üstü tesisatlarda güvenle kullanılır; ancak doğrudan toprağa gömülmeye uygun değildir. Endüstriyel tesisler, depolar ve yangın riski olan işletmelerde antigron kablo yaygındır. Hurda olarak değerlendirildiğinde, antigron kablonun içindeki bakır teller ile dış kılıfı ayrı malzeme olarak ayrıştırılır ve geri dönüştürülür. İçindeki bakır oranı yüksek olmasa da dış koruma katmanı kıymetlidir.

TTR Kablo

TTR (sıklıkla “çok telli kablo” olarak da adlandırılır), çok sayıda ince bakır telin birleşerek tek bir kablo oluşturduğu esnek bir kablodur. Her ince iletken ayrı ayrı PVC ile yalıtılmış, tüm tel demeti ise dıştan bir PVC kılıfla korunmuştur. Bu esnek yapı, TTR kabloları hareketli cihaz bağlantılarında, uzatma kablolarında veya hafif mekanik zorlamalı ortamlarda ideal kılar. Ev aletleri, ofis cihazları ve şantiyelerdeki geçici tesisatlarda yaygın şekilde kullanılır. Hurda olarak toplanan TTR kablolar, içlerindeki ince bakır teller ve plastik yalıtım kısımlara ayrılarak geri dönüşüme gönderilir. Bakır oranı yüksek olduğu için değeri iyidir, ancak çok tel içermesi işleme sürecini gerektirir. ttr kablo hurdası, içindeki bakır miktarı ve iletken tel kalınlığına göre sınıflandırılır.

Yer Altı Enerji Kablosu

Yer altı enerji kabloları, elektrik enerjisini yer altından iletmek için tasarlanmış, çok katmanlı koruma yapısına sahip güç kablolarıdır. Şehir merkezlerinde veya tesislerde havai hat kurulamayacak durumlarda tercih edilirler. Su, nem, toprak basıncı ve kimyasallara dayanıklı özel yalıtımları; ayrıca mekanik koruma için çelik zırh veya bant gibi ek katmanları bulunur. İçlerinde iletken olarak bakır veya alüminyum teller barındırır. Hurdaya ayrıldıklarında, yüksek miktarda metal ve varsa çelik zırh nedeniyle ekonomik olarak değerlidirler. Örneğin, yer altı enerji kablolarındaki bakır/içi alüminyum ve çelik bileşenler geri dönüşüm tesislerinde ayrıştırılarak hammaddeye dönüştürülür.

Karışık (Kırkambar) Kablo

karışık kablo (halk arasında “kırkambar kablo” olarak da bilinir), içinde çeşitli tip kabloların karışık halde bulunduğu hurda grubudur. Bu kablolar arasında TTR, antigron, tesisat (NYM/NYA) veya telefon kabloları gibi farklı türde ve kalınlıkta kablolar olabilir. Karışık kabloların tam bakır oranı bilinmediği için hurda fiyatı genellikle tek tip kablolara göre daha değişkendir. Geri dönüşüm tesislerinde bu karışık hurda genellikle türlerine göre ayrıştırılır; böylece içerdikleri bakır miktarı tespit edilerek fiyat belirlenir. Özetle, karışık kablo hurdası farklı kablo parçalarının karışımı olarak tanımlanabilir ve değer belirlemesi ayrıştırma sonrası yapılır.

PTT (Telefon) Kabloları

Eski tip PTT kabloları (sabit telefon hatlarına ait kablolar), birden fazla ince bakır tel içeren iletişim kablolarıdır. Telefon ve veri iletimi için kullanılırlar. Özellikle 20. yüzyılın ortalarından itibaren şehir içi telefon altyapısını oluşturmuşlardır. Teknoloji ilerledikçe fiber optik kablolar ve hücresel iletişim yaygınlaşmış; bu eski bakır telefon kabloları hurdaya çıkmıştır. Hurda telefon kabloları, çok sayıda ince bakır tel içerdiği için geri dönüşümde değerli sayılır; plastik yalıtımları uzaklaştırıldıktan sonra bakır teller elde edilip ekonomiye kazandırılır. Özetle, PTT kablo hurdaları eskiden ulusal iletişim ağının temelini teşkil eden bakır tellerdir ve günümüzde hurda olarak toplanır.

Fare Yemez Kablo

Fare yemez kablo, özellikle kemirgenlere karşı dayanıklı hale getirilmiş kablolardır. Dış kılıfı genellikle sert veya kemirgenlerin dişini geçiremeyeceği özel bir malzemeyle kaplıdır. Bu sayede binaların altyapısında, sanayi tesislerinde veya tarım alanlarında kablo yangın/kısa devre riskleri azalır. Zamanla eskiyen ya da zarar gören fare yemez kablolar hurdaya çıkar; içlerindeki bakır veya alüminyum teller geri dönüştürülür. Bu kabloların hurda değeri, normal kablolara benzer şekilde içerdiği metal oranına göre belirlenir.

Yanık Kablo

Yanık kablo hurdası, kablo yalıtımının yakma yöntemiyle ayrıştırılması sonucu elde edilen bir hurda türüdür. Eski uygulamalarda bakır elde etmek için kablolar ateşte yakılırdı. Yanmadan sonra bakır tellerin yüzeyi oksitlenmiş ve kalitesi düşmüştür. Bu işlemin çevreye ve sağlığa zararlı olması nedeniyle günümüzde genellikle terk edilmiştir. Yanık kablo hurdası, üzerindeki oksit tabakası nedeniyle değeri soğurma kablolarından düşüktür. Modern tesislerde kablolar mekanik soyma ile geri dönüştürüldüğü için yanık hurda nadiren kullanılır.

Hurda Kablosunun Geri Dönüşümü ve Önemi

Hurda kabloların geri dönüşümü, metal kaynaklarının korunmasına ve atıkların azalmasına büyük katkı sağlar. Ataşehir genelinde faaliyet gösteren Ataşehir kablo hurdası firmaları, Fetih Mahallesi’ndeki alım süreçlerinde aktif rol oynar. Örneğin yalnızca hurda kağıt değil, hurda metallerin geri dönüştürülmesi de enerji tasarrufu getirir; geri dönüştürülmüş alüminyum kullanımı, sıfırdan imalatla kıyaslandığında %35’e varan enerji tasarrufu sağlar. Bu bakımdan bakır kablo hurdalarının ekonomiye kazandırılması hem ekonomik hem çevresel açıdan yararlıdır.

Geri dönüşüm süreci genellikle dört aşamada gerçekleşir: Öncelikle hurda kablolar kaynağında ayrı toplanır (ev veya işyerinde diğer atıklardan ayrılır). Ardından sınıflandırma aşamasında cam, plastik, metal gibi gruplara ayrılır. Kablo hurdalarında, plastik yalıtım ile metal kısımlar birbirinden ayrıştırılır. Sonrasında hurda kablolar işlem görür (örneğin plastiğin alınması, bakır tellerin eritilmesi). En son aşamada, elde edilen bakır veya alüminyum işlenerek yeni ürün yapımında hammadde olarak kullanılır. Şekil olarak hurda kablolar, depolarda veya hurdacılarda biriktirilmiş halde bulunur ve işlendikçe temiz metal elde edilir.

Hurda kablo geri dönüşümü sayesinde hem doğal kaynaklardan daha az hammadde çıkarılır hem de atık depolama gereksinimi azalır. Özetle, Fetih Mahallesi başta olmak üzere tüm yerleşim alanlarında biriken hurda kabloların, toplama-nakliye-geri dönüşüm zinciriyle ekonomiye kazandırılması hem kazanç hem de çevre dostu bir uygulamadır.